ელემენტარული ნაწილაკები

ელემენტარული ნაწილაკებია: პროტონი, ნეიტრონი, ელექტრონი, ნეიტრინო, კვარკი… ანუ ტერმინი ”ელემენტარული ნაწილაკი” ეხება მიკროობიექტებს სუბატომურ მასშტაბში, რომელთა შემადგენელ ნაწილებად გახლეჩვაც შეუძლებელია.

მიშელ უელბეკის 1998 წელს გამოცემულ, მსოფლიო ბესტსელერად ქცეულ ”ელემეტარულ ნაწილაკებში” კი ადამიანები მოიაზრება (თუმცა წიგნში ფიზიკაც ბლომადაა!).

წიგნი უელბეკის ყველაზე გამორჩეულ ტექსტად ითვლება, რადგან აქ უფრო ფართოდ არის განხილული ზოგადსაკაცობრიო პრობლემები,  60–იანი წლებიდან მოყოლებული ევროპის განვითარება, სექსუალური რევოლუცია. წიგნი საკმაოდ დინამიურია და დატვირთულია ეროტიკული სცენებით. თემა იგივეა – ”დაგვენძრა!”… განწირულები ვართ, ფრუსტრაცია მალევე მოგვიღებს ბოლოს. უელბეკი ”ელემენტარულ ნაწილაკებში” უფრო გახსნილია, თითქოს ის უმნიშვნელო ჯაჭვიც გაწყვიტა, რომელიც ”ბრძოლის ველის განვრცობაში” ასე თუ ისე ბოჭავდა.

წიგნში ორი მთავარი გმირია – ძმები – ბრუნო და მიშელი, პირველი ლიტერატურის მასწავლებელი, მეორე – მეცნიერი. ბრუნო უელბეკს ჰგავს, – დეპრესიული, განდეგილი, გარკვეულწილად სოციოპათი ტიპაჟი. ამ ყველაფერს დაუმატეთ გამოუსწორებელი რასიზმი და მივიღებთ ერთი გადარეული ფრანგი ავტორის ფსიქიკურად აშლილ პერსონაჟს. მიშელი (ბრუნოს ძმა) შედარებით გაწონასწორებულია, რაც გასაკვირი არცაა – ის ხომ მეცნიერია და საკმაოდ დიდ წარმატებასაც მიაღწია კლონირების სფეროში.

მოვძველდით. ჩვენი დრო მოვჭამეთ. ვიჟიმავეთ, რამდენიც შეგვეძლო. გავერთეთ, რამდენიც შეგვეძლო. ვიმოგზაურეთ, რამდენიც შეგვეძლო. ვიტირეთ და ვიცინეთ, რამდენიც შეგვეძლო. ვწერეთ, რამდენიც შეგვეძლო. ვისწავლეთ, რამდენიც შეგვეძლო. ყველაფრის ფეხებზე დაკიდება ადვილად დავამუღამეთ. დროა, კაცობრიობა გადაშენდეს, გაქრეს როგორც მიშელი (ბოლოს იგი უკვალოდ ქრება. ყველა იფიქრებს რომ თავი მოიკლა) და გზა ახალ ცივილიზაციას, ნიცშესეული ზე–ადამიანების რასას დაუთმოს, რომელთა მეტაბოლური ყოფის ისტორიაც ყველანაირ ძალადობას, სიყვარულსა და სქესობრივ კონტაქტს გამორიცხავს.

”ელემენტარულ ნაწილაკებში” უელბეკი ხელახლა იმეორებს წინა წიგნებში ნათქვამს, და შემდეგ წიგნებშიც გაიმეორებს იგივეს, ოღონდ ყოველ მომდევნო ჯერზე უფრო სიღრმისეულად, სევდიანად და ამავდროულად ირონიულად: ”იუმორი ვერ გადაგვარჩენს; საბოლოოდ, იუმორს არანაირი სარგებელი არ მოაქვს. შეიძლება დიდხანს რეალურ მოვლენებს იუმორით უყურო, ხანდახან ეს წლობითაც კი გრძელდება; ზოგ შემთხვევაში იუმორის შენარჩუნება თითქმის კუბოს ფიცრამდე ხდება; მაგრამ საბოლოოდ ცხოვრება თქვენ გულს გიტეხთ; თავდადება, ცივსისხლიანობა და იუმორი რა დოზითაც არ უნდა იყოს, – თუ გინდა მთელი ცხოვრების განმავლობაში ჩამოიყალიბე ეს თვისებები, – ყოველთვის ამთავრებ ისე, რომ გული გაქვს გატეხილი. ანუ, კმარა სიცილი! ბოლოს მხოლოდ მარტოობა, სიცივე და დუმილი რჩება. საბოლოოდ არაფერი არსებობს, გარდა სიკვდილისა”. ხო, ასეა, ბატონო ჩემო. ენდობით თუ არა, თქვენი გადასაწყვეტია.

არის კიდევ ერთი ასეთი სიანტერესო ადგილი: ”უკვე რამდენიმე საუკუნეა მამაკაცები აღარაფრად ვარგიან და ისინი აღარაფრად სჭირდებათ. ზოგჯერ მოწყენილობის გასაქარვებლად  ჩოგბურთს თამაშობენ, ამას კიდევ არაუშავს… უბედურება ისაა, რომ ხანდახან ”ისტორიის წინსვლაზე” ზრუნვა მოეხუშტურებათ, ჰოდა, მაშინ რევოლუციებსა და ომებს ვერსად წაუხვალ”. მამაკაცის როლის უმნიშვნელობასა და ტრივიალურობაზე უელბეკი ასევე ესეში ”რისთვის გვჭირდება კაცები?” საუბრობს. თურმე, ”სპერმატოზოიდის შეცვლას ”მსუბუქი ელექტრო გადაცემით” აპირებენ”. გესით ეს? მგონი დროა, ძლიერმა სქესმა  (აბა დები ბრომველს ჰკითხეთ!) ხმა ავიმაღლოთ, თორემ ”უხსოვარ დროს, როცა ირგვლივ უამრავი დათვი დაძუნძულებდა, მამაკაცურ ძალას განსაკუთრებული, შეუცვლელი როლის თამაში შეეძლო. დღეს კი კითხვის ნიშნები ჩნდება”.

უელბეკს ესეც ჰკიდია.

წიგნმა ”ნოემბრის პრიზი” მოიპოვა.

უელბეკი 1:0 საზოგადოება.

”ელემენტარული ნაწილაკების” კითხვისას გიჩნდება შეგრძნება, რომ ჩვეულ არსებობას დროებით წყვეტ, უჩინმაჩინის მოსასხამს იცვამ და უსაშველოდ გაწელილ, ერთმანეთში ახლართულ–აზელილ ქუჩებში დააბოტებ, თან ხალხს აკვირდები, შენთვის ხორხოცებ, ან სულაც ხვნეში, და რაც მთავარია ისინი ვერ გხედავენ და შენი არ ესმით. მაგარია, არა?

არ თქვათ რომ ეს ყველაფერი ბოდლერის ლექსს არ გაგონებთ:

– იდუმალებით მოცულო კაცო, მითხარ, ვინ გიყვარს ყველაზე მეტად: დედა, მამა, დაჲ თუ ძმა?

– არა მყავს დედა, არც მამა, არც ძმა და არცა დაჲ.

– მაშ მეგობრები?

– მაგ სიტყვების აზრი დღემდე უცნობია ჩემთვის.

– იქნებ სამშობლო?

– არც კი ვუწყი, რომელ განედზე მდებარეობს იგი.

– მშვენიერება?

– მე მზადა ვარ შევიყვარო მშვენიერება, თუ იგი ღვთაებრივი იქნება და უკვდავი.

– ოქრო?

– მე მძულს ოქრო, ისევე როგორც თქვენ გძულთ ღმერთი.

– მაშ რაღა გიყვარს ბოლოს და ბოლოს, საოცარო უცხოელო?

– ღრუბლები მიყვარს… ჰე, ცის ტატნობზე რომ მისცურავენ…

ის საოცარი ღრუბლები*.

     არ გეჩვენებათ, რომ ეს ორი ფრანგი ძალიან ჰგავს ერთმანეთს. უელბეკიც, თავის მხრივ, ბოდლერისადმი სიყვარულს არ მალავს. ორივეს შემოქმედებაში იგრძნობა საუკუნეობრივი სევდა, უკმაყოფილება შექმნილი სიტუაციით. ლექსის ბოლო ორ სტრიქონს დააკვირდით (”- მაშ რაღა გიყვარს ბოლოს და ბოლოს, საოცარო უცხოელო? – ღრუბლები მიყვარს… ჰე, ცის ტატნობზე რომ მისცურავენ… ის საოცარი ღრუბლები”). რამე ხომ არ გაგახსენდათ? კი, კი, ეგაა – ”ადამიანები იდეალურები რომ ვყოფილიყავით, ცაზე მზის ჩასვლა–ამოსვლას დავჯერდებოდით”.**

ძალიან რომ არ გავწელოთ, მოკლედ შეგვიძლია ყველაფრის შეჯამება – მოვძველდით. დიახ, მოვძველდით. ელემენტარულ ნაწილაკებად ვიქეცით.

ასე თვლის უელბეკი.

 

* შარლ ბოდლერი, ”უცხო”. მთარგმნელი ზვიად გამსახურდია

** მიშელ უელბეკი, ”პლატფორმა”

Image

Advertisements

Posted on თებერვალი 5, 2014, in Uncategorized and tagged , . Bookmark the permalink. დატოვე კომენტარი.

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: